Pomniki w Warszawie opowiadają o władcach, twórcach, powstaniach, zagładzie i odbudowie miasta. Najważniejsze monumenty znajdują się w kilku sąsiadujących częściach centrum, dlatego można połączyć je w logiczną trasę od placu Zamkowego przez Stare Miasto i plac Krasińskich aż do Muranowa. Osobny spacer warto przeznaczyć na Łazienki Królewskie oraz Powiśle.
Jak zaplanować trasę po warszawskich pomnikach?
Najwygodniej rozpocząć na placu Zamkowym przy Kolumnie Zygmunta, następnie przejść przez Rynek Starego Miasta do Pomnika Małego Powstańca i Pomnika Powstania Warszawskiego. Dalsza trasa może prowadzić do Pomnika Bohaterów Getta i Umschlagplatzu.
Pomnik Syreny nad Wisłą, monument Fryderyka Chopina i Grób Nieznanego Żołnierza leżą w innych kierunkach, dlatego nie warto łączyć wszystkich punktów w jeden pośpieszny spacer. Dwa krótsze plany pozwalają poświęcić więcej uwagi historii każdego miejsca.
Kolumna Zygmunta na placu Zamkowym
Kolumna Zygmunta III Wazy została odsłonięta w 1644 roku i jest najstarszym świeckim pomnikiem Warszawy. Król trzyma krzyż oraz szablę, a monument upamiętnia władcę, który przeniósł rezydencję królewską z Krakowa do Warszawy.
Kolumna została poważnie zniszczona podczas II wojny światowej. Pomnik odbudowano i przywrócono na plac Zamkowy w 1949 roku. Dawne kamienne trzony można oglądać w pobliżu Zamku Królewskiego.
Syrenka na Rynku Starego Miasta
Figura Syreny autorstwa Konstantego Hegla powstała w XIX wieku jako element miejskiego wodociągu. Oryginał jest przechowywany w Muzeum Warszawy, a na Rynku stoi kopia. Tarcza i miecz nawiązują do obronnego charakteru herbu stolicy.
Rynek jest częścią odbudowanego po wojnie Starego Miasta. Więcej informacji o okolicy zawiera poradnik o Starym Mieście w Warszawie.
Pomnik Syreny nad Wisłą
Monument przy Wybrzeżu Kościuszkowskim odsłonięto w 1939 roku. Autorką jest Ludwika Nitschowa, a do postaci pozowała Krystyna Krahelska — poetka, harcerka i sanitariuszka, która zmarła wskutek ran odniesionych na początku Powstania Warszawskiego.
Pomnik stoi niedaleko mostu Świętokrzyskiego i Centrum Nauki Kopernik. Wizerunek tej Syreny jest jednym z rozpoznawalnych symboli współczesnej Warszawy.
Grób Nieznanego Żołnierza
Grób znajduje się przy placu Piłsudskiego, w ocalałym fragmencie kolumnady dawnego Pałacu Saskiego. Upamiętnia bezimiennych żołnierzy poległych za Polskę. W 1925 roku złożono tu szczątki nieznanego obrońcy Lwowa oraz urny z ziemią z pól bitewnych.
Przy Grobie płonie wieczny znicz i pełniona jest warta honorowa. Podczas uroczystości państwowych część placu może być czasowo niedostępna, dlatego większe wydarzenia należy uwzględnić w planie spaceru.
Pomnik Powstania Warszawskiego
Monument na placu Krasińskich przedstawia dwie grupy powstańców: walczących oraz schodzących do kanału. Został odsłonięty w 1989 roku i stoi niedaleko włazu związanego z ewakuacją oddziałów ze Starego Miasta.
To miejsce pamięci, przy którym odbywają się uroczystości rocznicowe. Należy zachować powagę, nie wspinać się na figury i nie utrudniać składania kwiatów.
Pomnik Małego Powstańca
Niewielka figura przy murach obronnych na Podwalu przedstawia dziecko w za dużym hełmie i z bronią. Pomnik odsłonięto w 1983 roku; upamiętnia najmłodszych uczestników Powstania Warszawskiego. Projekt Jerzego Jarnuszkiewicza powstał wcześniej i przez lata funkcjonował w formie popularnej figurki.
Monument wymaga odpowiedzialnego objaśnienia dzieciom. Nie jest pochwałą udziału najmłodszych w wojnie, lecz przypomnieniem dramatycznego doświadczenia miasta.
Pomnik Bohaterów Getta
Pomnik stoi na Muranowie, przed Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN. Upamiętnia powstanie w getcie warszawskim i jego uczestników. Monument zaprojektował Natan Rapoport we współpracy z Leonem Markiem Suzinem; odsłonięto go w 1948 roku.
W pobliżu znajdują się inne miejsca pamięci, między innymi Trakt Pamięci Męczeństwa i Walki Żydów oraz kopiec Anielewicza. Trasę warto pokonywać spokojnie i z szacunkiem dla charakteru miejsca.
Umschlagplatz przy ulicy Stawki
Pomnik wyznacza miejsce, z którego podczas okupacji niemieckiej deportowano Żydów z warszawskiego getta do obozu zagłady w Treblince. Biała forma przypominająca mur i wagon tworzy przestrzeń pamięci, a na ścianach umieszczono imiona symbolizujące ofiary.
Umschlagplatz leży dalej od Starego Miasta, ale można połączyć go ze spacerem po Muranowie i wizytą w muzeum POLIN. Godziny muzeum oraz aktualne wystawy należy sprawdzić oddzielnie.
Pomnik Fryderyka Chopina w Łazienkach
Secesyjny monument w Łazienkach Królewskich przedstawia kompozytora pod stylizowaną wierzbą. Projekt Wacława Szymanowskiego odsłonięto w 1926 roku. Pomnik został zniszczony podczas okupacji, a po wojnie odtworzony.
Latem w pobliżu odbywają się koncerty chopinowskie, lecz terminy i zasady udziału zmieniają się sezonowo. Przed wizytą należy sprawdzić oficjalny kalendarz Łazienek Królewskich.
Pomnik księcia Józefa Poniatowskiego
Konny pomnik przed Pałacem Prezydenckim jest dziełem Bertela Thorvaldsena i nawiązuje do antycznego posągu Marka Aureliusza. Monument ma skomplikowaną historię lokalizacji i wojennych zniszczeń; obecny odlew ustawiono przed pałacem w 1965 roku.
Praktyczne zasady zwiedzania
Większość pomników stoi w otwartej przestrzeni i nie wymaga biletu. Trzeba jednak uwzględnić pogodę, odległości i miejskie wydarzenia. W miejscach pamięci unikaj głośnego zachowania, siadania na monumentach oraz zdjęć mogących naruszać powagę uroczystości.
Oficjalny katalog i informacje konserwatorskie publikuje Biuro Stołecznego Konserwatora Zabytków. Więcej planów wyjazdowych znajdziesz w kategorii Podróże po Polsce, dziale Podróże oraz poradnikach o noclegach i organizacji pobytu.
Ile czasu potrzeba na spacer?
Trasa od Kolumny Zygmunta przez Podwale i plac Krasińskich do Pomnika Bohaterów Getta zajmuje kilka godzin, jeśli uwzględnić postoje i czytanie tablic. Samo przejście jest znacznie krótsze, ale szybkie odhaczanie miejsc nie pozwala zrozumieć ich kontekstu. Na Powiśle i Łazienki najlepiej przeznaczyć osobny blok dnia.
Wygodne buty, woda i zapisana mapa przydadzą się bardziej niż bardzo szczegółowy harmonogram. W czasie uroczystości państwowych lub rocznicowych należy liczyć się ze zmianą trasy.
Dodaj komentarz