Fontanna Neptuna w Gdańsku stoi na Długim Targu przed Dworem Artusa i jest jednym z najważniejszych symboli miasta. Jej historia sięga XVII wieku, ale dzisiejszy wygląd jest rezultatem kilku etapów budowy, późniejszych przebudów, wojennych zabezpieczeń i powojennej rekonstrukcji. Warto zobaczyć ją nie tylko jako dekorację, lecz także jako świadectwo bogactwa dawnego Gdańska.
Gdzie znajduje się Fontanna Neptuna?
Fontanna stoi przy Długim Targu, bezpośrednio przed Dworem Artusa, w sercu Głównego Miasta. Łatwo dojść do niej od Zielonej Bramy, ulicy Długiej albo Ratusza Głównego Miasta. Plac jest przestrzenią pieszą, dlatego najwygodniej dotrzeć komunikacją miejską i ostatni odcinek przejść spacerem.
Obiekt można oglądać z zewnątrz przez cały rok, natomiast woda działa sezonowo i może zostać czasowo wyłączona podczas konserwacji albo niesprzyjającej pogody. Przed wizytą warto sprawdzić bieżące komunikaty miejskie.
Kiedy powstała gdańska fontanna?
Rzeźbę Neptuna odlano w brązie w 1615 roku, ale uruchomienie całej fontanny nastąpiło dopiero w 1633 roku. Rok później basen otoczono dekoracyjną kratą. Rozbieżne daty spotykane w opisach wynikają więc z tego, że figura, elementy kamienne, instalacja wodna i ogrodzenie powstawały w różnych etapach.
Wcześniej w tej części miasta znajdowała się prostsza studnia. Nowa reprezentacyjna kompozycja miała odpowiadać randze Dworu Artusa i prestiżowi bogatego portowego Gdańska.
Kto zaprojektował Fontannę Neptuna?
Powstanie fontanny było inicjatywą burmistrza Bartłomieja Schachmanna i miejskich rajców. Projekt figury wiązany jest z Gerdtem Benningkiem, a odlew wykonali w Augsburgu Piotr Husen oraz Johann Rogge. Abraham van den Blocke odpowiadał za kamienną czaszę i trzon kompozycji.
Fontanna nie jest więc dziełem jednej osoby. To efekt współpracy rzeźbiarzy, odlewników, kamieniarzy i rzemieślników. Takie rozdzielenie autorstwa jest ważniejsze niż popularne uproszczenie przypisujące cały obiekt jednemu twórcy.
Dlaczego wybrano postać Neptuna?
Rzymski bóg mórz nawiązywał do morskiego charakteru miasta, handlu i znaczenia portu. Figura zwrócona jest ku reprezentacyjnym kamienicom oraz Dworowi Artusa. Neptun trzyma trójząb, a otaczające go motywy wodne podkreślają związek Gdańska z Bałtykiem.
Kompozycja reprezentuje manierystyczną sztukę początku XVII wieku. Dynamiczna poza figury, rozbudowana podstawa i dekoracyjne ogrodzenie tworzą całość przeznaczoną do oglądania z wielu stron.
Jak działała pierwsza instalacja wodna?
W XVII wieku stałe zasilanie fontanny było trudnym zadaniem. Wodę gromadzono w zbiorniku i doprowadzano do instalacji, dlatego wodotrysk nie działał bez przerwy. Uruchamiano go w określonych dniach oraz godzinach, a dostępność zależała od zapasu i możliwości technicznych.
Sytuacja zmieniła się wraz z rozwojem nowoczesnych wodociągów w XIX wieku. Współczesny system wykorzystuje obieg i rozwiązania techniczne, które ograniczają osadzanie zanieczyszczeń oraz ułatwiają utrzymanie fontanny.
Czy Neptun zawsze wyglądał tak samo?
Pierwotna kompozycja była bardziej kolorowa, niż sugeruje dzisiejszy wygląd brązu i kamienia. Figurę pokrywano zieloną barwą, wybrane elementy — między innymi trójząb — były złocone, a ogrodzenie miało czerwone i złote akcenty. Z biegiem czasu sposób wykończenia zmieniał się podczas kolejnych renowacji.
W XVIII wieku fontanna przeszła gruntowną przebudowę. Późniejsze prace konserwatorskie odpowiadały na zużycie materiałów, uszkodzenia oraz rozwój instalacji wodnej.
Co stało się z fontanną podczas II wojny światowej?
Przed walkami o Gdańsk figurę oraz najważniejsze elementy rozebrano i wywieziono w bezpieczniejsze miejsce. Fundamenty zabezpieczono na miejscu. Dzięki temu część historycznej konstrukcji uniknęła całkowitego zniszczenia, choć otaczająca zabudowa została poważnie uszkodzona.
Po wojnie rozpoczęto restaurację, a fontannę ponownie uruchomiono w 1954 roku. Dzisiejszy obiekt łączy zachowane części historyczne z elementami odbudowanymi i modernizowanymi.
Modernizacja i konserwacja Fontanny Neptuna
Instalacja wymaga regularnych przeglądów, czyszczenia, zabezpieczania na zimę i kontroli rzeźby. Podczas dużej modernizacji w latach 2011–2012 odnowiono figurę i czaszę oraz przebudowano system technologiczny. Zastosowano między innymi rozwiązania poprawiające jakość wody w obiegu.
Aktualne informacje o obiekcie i jego otoczeniu publikuje Muzeum Gdańska – Dwór Artusa oraz miejskie służby. Dawny harmonogram działania nie powinien być traktowany jako aktualny rozkład.
Czy można wejść do fontanny?
Nie należy wchodzić do basenu, wspinać się na ogrodzenie ani dotykać rzeźby. Woda w instalacji technicznej nie jest przeznaczona do picia lub kąpieli, a mokry kamień może być śliski. Historyczny obiekt wymaga ochrony przed uszkodzeniem.
Co zobaczyć w pobliżu Neptuna?
Bezpośrednio obok znajduje się Dwór Artusa, a kilka kroków dalej Ratusz Głównego Miasta, Złota Kamienica i Zielona Brama. Spacer można kontynuować ulicą Długą, następnie przejść nad Motławę i zobaczyć Żuraw oraz wyspę Ołowiankę.
Inne miejskie wodotryski opisuje poradnik o Fontannie Zdrój we Wrocławiu. Więcej inspiracji znajdziesz w kategorii Podróże po Polsce i głównym dziale Podróże.
Jak zaplanować wizytę?
Najspokojniej jest rano, zanim na Długi Targ przyjdą większe grupy. Wieczorem iluminacja tworzy atrakcyjne tło, ale latem miejsce pozostaje zatłoczone do późnych godzin. Na oglądanie fontanny wystarczy kilkanaście minut, natomiast wraz z Dworem Artusa i Ratuszem warto przeznaczyć na tę część miasta kilka godzin.
Przy wyborze miejsca pobytu pomoże dział Noclegi i poradniki. Godziny muzeów, bilety i dostępność wystaw zawsze sprawdzaj na oficjalnych stronach bezpośrednio przed wizytą.
Jak fotografować Neptuna bez utrudniania ruchu?
Najpełniejszy widok uzyskasz z osi Długiego Targu, obejmując w kadrze fontannę i fasadę Dworu Artusa. Przy mocnym słońcu brąz oraz mokry kamień tworzą wyraźne refleksy, dlatego warto wykonać kilka ujęć z różną ekspozycją. Wieczorem potrzebne będzie stabilne trzymanie aparatu, ale statyw nie może blokować zatłoczonego przejścia.
Nie przekładaj telefonu przez kratę i nie opieraj sprzętu o historyczne elementy. Zmiana perspektywy o kilka kroków zwykle daje lepszy efekt niż zbliżanie się do basenu.
Dodaj komentarz